आज: २०८२ भाद्र १३, शुक्रबार | Fri, 29, Aug, 2025

आज ऋषिपञ्चमी, सप्तर्षिको पूजा गरी मनाइँदै

२०८२ भाद्र १२, बिहिबार मा प्रकाशित ( १ दिन अघि) १३३४ पटक पढिएको
नारी बाटिका


नारी वाटिका संवाददाता

धादिङ- १२ भदौ ।
आज भाद्र शुक्ल पञ्चमी, अर्थात् ऋषिपञ्चमी पर्व, दतिवन टोकेर र माटोले नुहायर मनाईँदैछ।

सनातन धर्मालम्बी नारीहरुले आज विहान सबेरै उठी पायक पर्ने नदी, पवित्र तलाउ आदि स्थानमा गई विधिपूर्वक माटो, गोबर, कुश, तिल, अपामार्ग (दतिवन)टोकेर स्नान गर्ने परम्परा छ।

हिन्दु धर्ममा विस्वास राख्ने महिलाहरूले दतिवनका ३६५ वटा आँख्ला भएका टोकेर ३६५ वटा दतिवन कै पातले नुहाउँछन्। ३६५ पटक स्नान गर्नुपर्ने धार्मिक मान्यता अनुसार ब्रतालु महिलाले चाल्नोमा राखी त्यससंगै तामाको थाली सुनको आकृति साथै राखी शरिरमा ४ सय पट पानी खन्याई नुहाउने प्रचलन छ।

३६५ वटा दतिवन,३६५ पटक शरिरका विभिन्न भागमा अमला, झलायो,दतिवन,रातोमाटो,तुलसीको जरा लगायतका चोखो स्थानको माटो लगाएर नुहाउनु पर्ने भएतापनि त्यसमा भुलबस पर्ला भनेर हरेक प्रकारका माटोले नुहाउँदा ४ सय पटक गनेर नुहाईन्छ ।

यसपछि धार्मिक विधि अनुसार सप्तऋषिको पूजा गर्ने परम्परा छ। कश्यप, अत्रि, भरद्वाज, विश्वामित्र, गौतम, जमदग्नि र वशिष्ठ हुन्। यस्तै ऋषि वशिष्ठकी पत्नी अरुन्धतीको पनि पूजा गर्ने गरिन्छ।

सप्तर्षिको पूजा गर्दा मौसमी फूल लगायतका ३६५ वटै फरक जातका फूलहरु लगायत विभिन्न झार जस्तै सिरु,वादलपाते लहरा आदी चढाउने धार्मिक विधि छ। विधिपूर्व सप्तर्षिको पूजा गर्नाले रजस्वला भएका वेलामा महिलाले यता उता छोई छिटो तथा पुरुषले विधिपुर्वक लगाएका जनै आदी छोएको दोष नाश हुन्छन् भन्ने मान्यता छ। ऋषिपञ्चमी व्रत महिलाले मात्र गर्ने शास्त्रीय वर्णन रहेको धर्मशास्त्रविद् प्राडा देवमणि भट्टराईले जानकारी दिए।

ऋषिपञ्चमी व्रतकथामा भने यो व्रत महिलाले मात्र नभई पुरुषले गर्नु पर्ने बताइएको छ। हरेक दिन चोखो (शुद्ध) भई पतिपत्नी दुवै मिलेर सात वर्षसम्म लगातार व्रत बसी उद्यापन गर्ने विधानसमेत रहेको छ।

यस्तै आजको ऋषिपञ्चमीको पूजा आरधना सकी महिलाले कर्कला अथवा एक पातमा मात्रै फल्ने तामा,पिँडालु आदीको तरकारीसँग भोजन गर्ने गर्छन्। ऋषिपञ्चमी व्रतकथामा पनि आज विशेषगरी नजोती, नखनी फलेका कन्दमूल खानुपर्ने बताइएको छ।

आजको दिन विशेषगरी काठमाडौंको टेकुस्थित ऋषेश्वर, भक्तपुरको दत्तात्रेय लगायतका मन्दिरमा दर्शनका लागी श्रदालु भक्तजनको घुइँचो लाग्ने गर्दछ ।

तपाइंलाई यो खबर पढेर कस्तो लाग्यो? मन पर्यो
मन पर्यो खुशी अचम्म उत्साहित दुखी आक्रोशित

प्रतिक्रिया दिनुहोस